Sáo Mèo Việt – sáo mèo Nam – sáo mèo Nữ – nhạc cụ dân tộc

Sáo mèo Việt là loai sáo mèo có nguồn gốc Việt Nam từ dân tộc Mèo (H’Mông) ở miền Bắc. Sáo mèo Việt Nam có âm sắc mang âm hưởng núi rừng (giống như nơi mà nó được sinh ra núi rừng Tây Bắc)

Về sáo mèo Việt

Giới thiệu sơ lược về sáo Mèo Việt

  • Sáo mèo là một loại nhạc cụ có âm hưởng của rừng núi, khác với sáo ngang hay động tiêu, âm sáo mèo có một độ khàn nhất định, là âm sắc được nhiều người yêu thích kể cả khi dùng sáo mèo để chơi nhạc trẻ. Tuy nhiên, âm vực của sáo mèo có hạn chế. Nên nó chơi được ít bài nhạc trẻ, đặc biệt là sáo mèo Việt thì thang âm cũng không trùng khớp với thang âm như cây sáo ngang thông thường. Các nốt của nó là sòn, đô, rê, mib, fa, sol, la, sib, do2 (sáo mèo đô việt). Thang âm của sáo mèo Tàu phù hợp hơn. Tuy nhiên nếu sáo mèo Việt thổi được nốt bịt cả thổi mạnh chuẩn âm là nốt sì giáng (thấp hơn nốt đô 1 cung) thì khi dịch tone lên, nó thành là, rê, mi, fa, sol, la, do2, re2, sẽ giống cây sáo mèo Tàu
  • Ở sáo Mèo Tàu loại sáo mèo Kép với 2 thanh lệch nhau 2,5 cung giúp nâng âm vực của sáo mèo lên nên sáo mèo Kép Tàu chơi được nhiều bài nhạc hơn.

Sáo mèo Việt trong đời sống âm nhạc dân tộc:

  • Sáo mèo Việt có nguồn gốc từ dân tộc mèo ở miền Bắc, vì vậy mà nó phổ biến trong âm nhạc dân tộc của người H’mông và thường xuất hiện ở những buổi giao duyên, văn nghệ trên bản nương, hay ở bên bờ suối, trong rừng sâu.
  • Hiện này sáo mèo Việt cũng xuất hiện không nhiều kể cả trên sân khấu, sáo mèo và cũng không nhiều nhạc phẩm được soạn cho sáo Mèo. Nhưng mình tin rằng, với phong trào thổi sáo như hiện nay thì sáo Mèo sẽ nhanh chóng đến với mọi vùng miền của Tổ Quốc

Lịch sử và nguồn gốc cây sáo Mèo Việt.

  • Ở Việt Nam sáo Mèo có nguồn gốc từ dân tộc H’Mông, hay còn gọi là dân tộc Mèo.

Cấu tạo sáo mèo Việt và sáo mèo Tàu.

Về cơ bản sáo Mèo Việt có cấu tạo đơn giản như sáo mèo bình thường.

  • Miệng thổi : miệng thổi sáo mèo được cấu tạo bởi 1 cái lưỡi gà tạo âm cơ bản và nắp miệng thổi để bảo vệ lưỡi gà và đặt môi vào thổi.
    • Lưỡi gà được làm bằng đồng có độ đàn hồi cao (có thể được mạ kẽm)
    • Nắp miệng thổi có thể được làm bằng nhựa hoặc ống kim loại ( ở sáo mèo đơn tàu và sáo mèo kép Tàu) và cũng có thể được làm bằng tre trúc (ở sáo mèo Việt)

Hình ảnh nắp miệng thổi và lưỡi gà :

  • Thân sáo (hộp cộng hưởng) : thân sáo mèo được làm từ trúc, nứa, gỗ, nhựa, kim loại, …(cũng như sáo ngang và tiêu) và được đục các lỗ để định cao độ.
    • Thân sáo mèo Tàu thường được làm bằng trúc tím, một số ít làm bằng gỗ, bằng nhựa với màu đẹp như ngọc gọi là sáo Mèo giả ngọc và kim loại
    • Thân sáo mèo Việt các hệ thường được làm bằng trúc và nứa nam, nứa Bắc. Và chủ yếu sáo mèo Nam thường được làm bằng trúc và nứa Nam do 2 loại này thường có ống đủ kích thước (đủ to, đủ dày và đủ dài). Những cây sáo Mèo Nam bằng nứa Bắc thường cho âm hay hơn, nhưng hiếm hơn. Còn cây sáo Mèo Nữ thì có thể làm bằng loại nào cũng được.
  • Đặc điểm khác biệt trên cây sáo mèo Tàu đó là khớp nối: khớp nối có thể chế tạo kép với miệng thổi bằng ống kim loại hoặc chế tạo riêng.
    • Khớp nối bằng ống kim loại có tác dụng tháo lam đồng ra để chỉnh sửa
    • Khớp nối riêng có thể được làm bằng inox và đồng, có thể là khớp đơn hoặc khớp kép và có tác dụng hiệu chỉnh âm thanh và làm ngắn cây sáo Mèo lại với 2 khúc riêng biệt (khi thổi lại lắp vào).
    • Ngoài ra, các khớp nối đều có tác dụng chung xoay 2 khúc của sáo mèo với nhau để cả 2 người chơi tay phải và tay trái đều chơi được 1 cây sáo mèo (miệng thổi của sáo mèo phải đặt lệch với hàng lỗ bấm thì mới bấm vào và ngậm thổi được)

Nguyên tắc phát ra âm thanh của sáo mèo:

  • Khi thổi, lực hơi từ bụng lên miệng và đẩy vào lưỡi gà làm lưỡi gà rung lên (dao động). Dao động được truyền trong lòng hộp cộng hưởng và hơi được thoát ra từ lỗ định âm và các lỗ bấm không được bấm lại và phát ra âm thanh.
  • Vị trí các lỗ bấm và cả cách mài lam đồng sẽ quyết định cao độ và độ khàn, độ căng của âm thanh.
  • Tuy vậy có thể hiểu một cách đơn giản là lam đồng (lưỡi gà) có nhiệm vụ phát âm, và hộp cộng hưởng có nhiệm vụ định âm và tăng cường độ âm.

Âm sắc của sáo mèo Việt và sáo mèo Tàu:

  • Sáo mèo có âm sắc vừa sâu, vừa khàn, vừa réo rắt, vừa vang, … Cái này rất khó diển tả bằng từ ngữ, mọi người xem video thổi sáo mèo là sẽ nghe được âm sắc đặc trưng của nó, một loại âm sắc mà nghe là có thể nhận ra được.
  • Sáo mèo Tàu có âm nhẹ và thanh tiếng hơn, sáo mèo Việt ấm và ngọt ngào hơn.

Cách chọn một cây sáo mèo tốt, hay.

  • Sáo mèo ngoài độ chuẩn âm, màu âm ra thì lam đồng (lưỡi gà) cũng rất quan trọng. Một cây sáo mèo được làm từ một ống trúc nứa (hoặc nguyên liệu khác như nhựa cao cấp, gỗ, …), thường là trúc Bắc (lấy ở Gia Bình), nhựa cao cấp hoặc gỗ và đạt chuẩn (chuẩn có nghĩa là có kích thước độ dày phụ hợp và đủ già đủ khô) cùng một hệ lỗ bấm chuẩn. Lam đồng phải làm bằng loại đồng có độ đàn hồi cao, và tấc nhiên là được mài đúng cách. Nó phải đảm bảo căng nốt rê 2 (theo hệ tàu, nốt mở tất cả các lỗ bấm), về được nốt là (tên mèo việt là sòn, nốt bịt cả thổi nhẹ), các nốt không được quá khàn tiếng (đặc biệt là do1, nốt bịt cả thổi mạnh). Ngoài ra là âm sắc do chính người mua cảm nhận.
  • Xem thêm về cách chọn sáo Mèo ở bài viết: cách chọn sáo Mèo – sáo Bầu

Cách chơi sáo mèo Việt và sáo mèo Tàu

  • Để chơi được sáo mèo Tàu các bạn cần thổi được sáo mèo kêu đúng và biết được thế bấm và thang âm cùng với một vài kỹ thuật đặc trưng trên sáo mèo (sáo mèo cũng sử các kỹ thuật chung của tiêu sáo)
  • Xem thêm hướng dẫn chi tiết về cách chơi sáo mèo Tàu ở bài viết
  • Hướng dẫn chơi sáo mèo sáo Bầu
  • Cách cầm sáo mèo Tàu và sáo Mèo Việt
    cach-cam-sao-meo-tau

    Cách cầm sáo mèo Việt giọng Nam
    Cách cầm sáo mèo Việt giọng Nam
  • Hệ bấm và thang âm sáo Mèo Tàu và sáo Mèo Việt

Hệ bấm thang âm sáo mèo Việt
Hệ bấm thang âm sáo mèo Việt hệ cải tiến 8 lỗ bấm

he-bam-thang-am-sao-meo-tau

Các tác phẩm cho sáo mèo Việt:

Xuân về bản mèo (Tiến Vượng), hẹn hò (Đinh Thìn), gọi trăng về bản (Nguyễn Chín), xuống chợ (Kim Vĩnh), lời ru bên suối (Xuân Oanh _Đức Liên), đêm trăng bản mèo (Kim Vĩnh), trăng treo đỉnh núi (Tiến Vượng) , …

Cách chọn sáo mèo tốt, hay.

  • Sáo mèo ngoài độ chuẩn âm, màu âm ra thì lam đồng (lưỡi gà) cũng rất quan trọng. Cây sáo mèo tốt được làm từ một ống trúc (hoặc nguyên liệu khác như nhựa cao cấp, gỗ, …) đạt chuẩn cùng một hệ lỗ bấm chuẩn. Lam đồng phải làm bằng loại đồng có độ đàn hồi cao nhưng không qua giòn, và tấc nhiên là được mài đúng cách. Nó phải đảm bảo căng nốt đố (theo hệ tàu là rế, nốt mở tất cả các lỗ bấm), về được nốt sòn (tên mèo Tàu là nốt là, nốt bịt cả thổi nhẹ), các nốt không được quá khàn tiếng (đặc biệt là do1, mở lỗ đầu tiên thổi mạnh và nốt mib). Âm sắc do chính người mua cảm nhận. Ngoài ra, miệng thổi cũng làm sao cho nó dể đặt môi.
  • Xem thêm về cách chọn sáo Mèo ở bài viết: cách chọn sáo Mèo – sáo Bầu

Các loại sáo mèo:

  • Sáo mèo cũng như sáo ngang, được chia thành nhiều tone sáo khác nhau như: đô, rê, mi, fa, sol, …
  • Mỗi tone sáo mèo lại thường có một cặp gồm mèo nam và mèo nữ. Mèo nam được làm bằng ống trúc nứa to hơn, âm trầm ấm hơn, mèo nữ thì ngược lại. Về cao độ, mèo nữ có cao độ cao hơn mèo nam 1 quảng 8. Mèo nam, mèo nữ cũng giống như một cặp nam nữ vậy.
  • Sáo mèo cũng có thể chia thành các loại như: sáo mèo Việt, sáo mèo Tàu, sáo mèo hệ H’mông, sáo mèo hệ cải tiến 9 lỗ, …
  • Sáo mèo kép:

    • Thực tế thì sáo mèo Tàu hay Việt đều có âm vực hẹp so với nhiều nhạc cụ khác, nên số lượng bài chơi được khá ít. Có nhiều nghệ nhân đã chế thêm cho sáo mèo nốt mi2, fa2 (theo hệ Tàu) nhưng vẫn có nhiều hạn chế. Thế nên người ta mới chế tạo ra sáo mèo kép tàu với 1 thanh tone F và 1 thanh Bb, hoặc G và C,… nhiều cặp khác nữa với nguyên tắc là như sau:
    • Trên thanh F sẽ có các nốt: là đô rê mi fa sol la (la# si) do2 re2, thanh Bb sẽ có các nốt re fa sol la la#2 do2 re2 (re2# mi2) fa2 sol2. Vậy là nó đã lên được đến nốt sol2 và có thể chơi được thêm rất nhiều bài nữa. Mọi người có thể tìm nghe các bản cover bằng mèo kép trên mạng.Tone kep nang quang tren sao meo kep
    • Còn mèo kép Việt thì chỉ là 2 cây mèo nam nữ gắn với nhau, thuận lợi khi lên xuống 1 quảng 8 trong một số tác phẩm để tạo phong cách riêng, hoặc bè cho nhau, thổi đối nhau, …
  • Xem thêm bài viết các loại sáo mèo sáo bầu

Sáo mèo tại shop sáo trúc Lãng Tử.

Sáo mèo được bán tại shop bao gồm sáo mèo Việt, sáo mèo Tàu, Sáo mèo nam, nữ, đủ các loại, hỗ trợ cho hầu hết mọi khách hàng. Mua sáo mèo tại shop, các bạn sẽ được đảm bảo về độ chuẩn âm, giá tốt, âm từ chuẩn đến hay, hình thức từ tương đối đến đẹp.

Để xem giá cả và thông tin về sáo mèo sáo bầu tại shop các bạn trở về trang chủ hoặc vào trang shop hoặc click nhanh vào link sau: Shop sáo mèo Việt hoặc mua sáo mèo

Video giới thiệu các loại sáo Mèo – sáo Bầu:

Xem video tại link này

Các loại sáo mèo Việt nam
Các loại sáo mèo Việt nam.

Xem thêm:

sáo Mèo sáo Bầu

Các loại sáo mèo sáo bầu.

Nên chọn mua sáo mèo Việt, sáo mèo Tàu hay sáo Bầu

Shop sáo trúc Lãng Tử: chuyên sáo ngang trúc nứa, sáo bầu, sáo mèo, tiêu bát khổng, tiêu trúc tím, các loại sáo Tàu được nhập khẩu trực tiếp từ Trung Quốc. Các bạn có nhu cầu có thể ghé thăm Shop sáo trúc uy tín chất lượng
ban sao truc
Shop bán sáo trúc giá rẻ - giao hàng toàn quốc
mua sao truc
Click để vào xem và mua sáo trúc, tiêu, ...
Lãng Tử Sáo

Lãng Tử Sáo

CHẾ TẠO TIÊU SÁO at SHOP LÃNG TỬ SÁO
Tôi đam mê tiêu sáo
Bộ môn âm nhạc truyền thống sáo trúc
Tôi đam mê chế tạo
Để tạo ra những cây tiêu, sáo tốt nhất
Hãy mua sáo ủng hộ tôi nhé!
Lãng Tử Sáo

Bình luận

Bình luận

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *